Toàn văn
CON cọp làm chúa lâm, đến lúc se-da cấm cung lại, ở nhà không đi đâu. Các loài cầm thú đâu đó nghe tin chúa lâm khó ở, thì phép phải tới lui thăm viếng. Con nào con ấy tới thôi đà đủ mặt. Mà chúa lâm cấm cung thôi, bụng đà đói, nên tính bắt lỗi kẻ vô thăm mà ních thịt.
Vậy đầu hết anh chồn cáo vào, thì chú biểu lại gần mà hỏi: Mình đau làm vậy, mà thơm hay là thúi? Thì anh chồn thiệt thà thưa rằng: Thúi. Thì chúa nói sao mầy dám nói tao thúi, tao làm chúa lâm, ngồi trên đầu trên óc thiên-hạ mà thúi làm sao? Giẩng gáy lên, chụp anh chồn, mà anh kia lẹ nhảy trái ra khỏi.
Ra được mới trầm trồ nói: Ý cha chả? Khó lắm! Con cò nói: Thôi, cho tôi vô. - Vô mà tính nói làm sao cho chảy thì vô. Cò nói không hề gì. Bước vô, chúa lâm hỏi: Ai đó? Cò thưa: Tôi đây. - Xích lại đây cho gần. Chúa cứ hỏi: Chớ ông đau ốm làm vậy, mà ông thơm hay là thúi? Cò nói: Thơm. Chúa lâm nổi giận nói rằng: Thằng nầy nịnh nầy? Vùng chụp nó mà hụt đi. Cò chạy ra sợ, mặt tái ngắt.
Chuột nghe nói, thì nói: Thôi để tôi vô. Chúa lâm thấy bóng vào, thì biểu lại gần ; rồi hỏi: Chớ sao? Ông đau, mà ông thơm hay là thúi? Chuột nói cũng không thơm cũng không thúi. Thì Chúa lại chụp, nói sao nó nói bậy. Chuột ra nói lại, ai nấy đều kinh tâm thảy thảy.
Cách năm bảy bữa, cọp đi rủi mắc bẫy cần vọt bật lên trên khí ; may gặp chuột đi ngang qua đó. Thấy vậy mới hỏi: Ủa? Ông làm gì leo lên trên ấy? - Ôi thôi! Đừng có hỏi ; ông mắc bẫy rồi, có phương chi cứu với. Chuột mới nói: Tôi thì cứu được: là tôi leo lên ra ngoài chót vót ; nhỏ mình nhẹ, không sợ gãy té, rồi tôi cắn dây cho đứt đi thì xong. Mà tôi thì sợ một đều là ông sẽ chụp tôi như bữa hổm. Tôi nầy là bao nhiêu, ăn cả lông cũng chưa đủ một miếng, mà hổm ông cũng hầm hầm đi nữa là. Nói vậy rồi bỏ đi mất.